Jak czytać receptę na okulary?

Kartka pełna skrótów i liczb ze znakami plus i minus. Wygląda groźnie, a opisuje zaledwie kilka rzeczy. Po tym tekście przeczytasz swoją receptę sam – i będziesz wiedział, o co pytać w salonie.

Co oznaczają OP i OL na recepcie?

OP to oko prawe, a OL to oko lewe. W zapisie międzynarodowym stosuje się odpowiednio OD, od łacińskiego oculus dexter, oraz OS, od oculus sinister. Wartości dla każdego oka podaje się osobno, bo wada rzadko jest identyczna po obu stronach.

Bywa też skrót OU (oculus uterque), czyli „oboje oczu" – pojawia się przy wartościach wspólnych, na przykład przy addycji.

Co oznacza SPH, czyli sfera?

SPH to moc soczewki korygującej krótkowzroczność lub dalekowzroczność, podawana w dioptriach. Wartość ze znakiem minus, na przykład −2,00, oznacza krótkowzroczność: gorzej widać w dal. Wartość ze znakiem plus, na przykład +1,50, oznacza dalekowzroczność albo korekcję do czytania. Im wyższa liczba, tym mocniejsza soczewka.

Wartości zmieniają się skokowo co 0,25 dioptrii, więc zapis w rodzaju −2,13 nie występuje. Jeśli w polu SPH widnieje kreska, zero albo „plano", to znaczy, że w tym oku nie ma wady sferycznej i korekcja dotyczy wyłącznie astygmatyzmu.

Co oznaczają CYL i AX?

CYL, czyli cylinder, to moc korygująca astygmatyzm, a AX, czyli oś, to kąt od 0 do 180 stopni określający, w którym położeniu ta korekcja ma działać. Te dwie wartości zawsze występują razem – cylinder bez osi jest bezużyteczny. Astygmatyzm oznacza, że rogówka nie jest idealnie kulista, przez co obraz rozmywa się w jednym kierunku.

Najprostsze porównanie, jakiego używamy w salonie: rogówka bez astygmatyzmu jest jak powierzchnia piłki, a z astygmatyzmem – jak bok piłki do rugby. Światło skupia się wtedy nie w jednym punkcie, lecz w dwóch, i mózg dostaje obraz lekko rozciągnięty.

Oś podaje się w stopniach bez znaku: AX 90 i AX 180 to zupełnie różne ustawienia. Przy okularach pomyłka o kilkanaście stopni potrafi zniweczyć całą korekcję cylindra, dlatego przy montażu sprawdzamy ją dwukrotnie.

Co to jest ADD, czyli addycja?

ADD to dodatkowa moc plusowa doliczana do widzenia z bliska u osób z prezbiopią. Pojawia się na receptach po 40. roku życia i rośnie z wiekiem, typowo od +0,75 do +3,00 dioptrii. Jest zwykle taka sama dla obojga oczu i to na jej podstawie wykonuje się okulary do czytania albo progresywne.

Przykład: jeśli masz SPH −1,50 i ADD +2,00, to Twoje okulary do czytania mają moc +0,50 (−1,50 plus 2,00). To dlatego osoby z krótkowzrocznością często czytają, po prostu zdejmując okulary – ich oko „ma już" część tej addycji.

Jeśli na recepcie pojawiło się ADD, to znak, że warto porozmawiać o okularach progresywnych albo o dwóch osobnych parach.

Czym jest PD, czyli rozstaw źrenic?

PD to rozstaw źrenic mierzony w milimetrach – odległość między środkami źrenic. Decyduje o tym, gdzie w gotowych okularach znajdzie się optyczny środek soczewki. U dorosłych wynosi zwykle od 54 do 74 mm. Błąd w PD powoduje efekt pryzmatyczny, który przy wyższych wadach wywołuje bóle głowy i zmęczenie.

PD często nie ma na recepcie od okulisty i to zupełnie normalne – lekarz bada oko, a nie dopasowuje oprawę. Tę wartość mierzy optyk przy zamówieniu, już po wybraniu konkretnej oprawy. To samo dotyczy wysokości montażu, kluczowej przy progresywnych.

Bywa podawany jako jedna liczba (np. 64) albo jako dwie połówki (32/32), mierzone od nasady nosa osobno dla każdego oka. Ta druga forma jest dokładniejsza, bo twarze rzadko są idealnie symetryczne.

Przykład: cała recepta przeczytana zdanie po zdaniu

Po ludzku: ta osoba jest lekko krótkowzroczna – nieco bardziej na prawe oko – ma niewielki astygmatyzm w obu oczach i zaczynającą się prezbiopię. Do dali potrzebuje okularów o mocy około −2,00 z cylindrem, a do czytania korekcji słabszej o 1,75 dioptrii. To bardzo typowa recepta osoby po czterdziestce.

Jak długo ważna jest recepta na okulary?

Recepta okularowa nie ma formalnej daty ważności, ale w praktyce po roku warto ją zweryfikować, a po dwóch latach należy to zrobić na pewno. Wada zmienia się stopniowo i niezauważalnie, a wykonanie okularów według nieaktualnych wartości oznacza wyrzucenie pieniędzy w błoto.

Jeśli masz aktualną receptę, wykonamy okulary dokładnie według niej – nie musisz powtarzać badania. Zmierzymy tylko PD i wysokość montażu. Jeśli recepta jest starsza, proponujemy szybkie sprawdzenie: to kilkanaście minut i albo potwierdzi wartości, albo oszczędzi Ci nieudanych okularów.

Pytania, które słyszymy przy ladzie